‘Strategie in het echt’. Eindelijk een praktische handreiking voor managers van middelgrote organisaties.

Elke manager van een middelgrote organisatie (MGO) worstelt met het dilemma: ’veranderen moet, maar we hebben geen tijd en geen capaciteit’. Zeker in de huidige coronatijd een uiterst actueel thema. Het boek ‘Strategie in het echt, verandermanagement in middelgrote organisaties’ richt zich heel specifiek op deze managers en dit dilemma. 

MGO’s vallen in veel opzichten tussen de wal en het schip. Ze voelen zich niet echt thuis bij de grote groep van kleinere MKB-bedrijven en al helemaal niet bij de grote ‘corporate’ concerns.  Te klein voor het tafellaken en te groot voor het servet; de specifieke thematiek van de MGO’s is door hun omvang wezenlijk verschillend van de andere twee categorieën.  Een aspect waarbij dit duidelijk speelt is de manier waarop strategische veranderingen tot stand komen. Een actueel aspect, nu de noodzaak tot veranderingen van verdienmodellen en organisatieontwerpen steeds dwingender wordt. 

Tussen wal en schip

MGO’s vallen in veel opzichten tussen de wal en het schip. Ze voelen zich niet echt thuis bij de grote groep van kleinere MKB-bedrijven en al helemaal niet bij de grote ‘corporate’ concerns.  Te klein voor het tafellaken en te groot voor het servet; de specifieke thematiek van de MGO’s is door hun omvang wezenlijk verschillend van de andere twee categorieën.  Een aspect waarbij dit duidelijk speelt is de manier waarop strategische veranderingen tot stand komen. Een actueel aspect, nu de noodzaak tot veranderingen van verdienmodellen en organisatieontwerpen steeds dwingender wordt. 

Kleinere MKB-organisaties hebben voor de strategievorming vaak voldoende aan de ‘keukentafelmethode’ (Of de ‘biertafel’ voor start-ups). Een beperkt aantal sleutelfiguren buigt zich gezamenlijk over de thema’s en neemt een beslissing gebaseerd op gezond verstand. De uitvoering vindt dan vaak onverkort en snel plaats: alle betrokkenen begrijpen en weten immers wat er moet gebeuren. Maar helaas, bij MGO’s  werkt dat meestal niet zo. De relevante groep mensen is te groot voor de keukentafel en ook alleen gezond en dapper ondernemersverstand is net niet genoeg; vaak moet er toch echt dieper geanalyseerd en nagedacht worden om de thematiek te doorgronden en tot leven te brengen.

Bij grote organisaties is het net andersom; geen keukentafel, maar een stafafdeling. Van daaruit wordt het strategisch proces gestuurd en gecoördineerd, gericht op een degelijke en gestructureerde analyse, ontwikkeling en uitvoering van beleidsmaatregelen. Binnen de gemiddelde MGO is dit zware instrumentarium bijna volledig afwezig.  Maar zoals gezegd, een zekere systematiek en diepgang is vanwege haar omvang toch wel gewenst. 

Het beleidvormingsproces in de MGO balanceert met dit dilemma op het slappe koord tussen de eis van een zekere mate van professionaliteit enerzijds, en de beperkte beschikbaarheid van tijd en middelen anderzijds.  Voor de MGO rest daarom niet veel anders dan een soort ‘tussenoplossing’. Een klein aantal mensen binnen de organisatie dat zich geregeld het hoofd breekt over richtingbepalende thema’s. Aan dit proces komen nauwelijks wetenschappelijke inzichten of modieuze consultancy-concepten te pas; goed nadenken en de aanwezige kennis en kunde zo verstandig mogelijk benutten. En vooral: hard werken om de vereiste veranderingen echt voor elkaar te krijgen. 

De ‘echte’ manager

Henry Mintzberg, de auteur van iconische werken over organisatie en strategie schreef ooit dat ‘management een praktische activiteit is, waarin een grote mate van ambachtelijkheid is verweven met een bepaalde hoeveelheid kunstenaarschap en een beetje wetenschappelijkheid’. Een mooiere beschrijvingvan de ‘echte’ MGO-manager is moeilijk te bedenken. 

De MGO-managers die zich aangesproken voelen door deze beschrijving roep ik op zich ‘te verenigen’.  Figuurlijk gesproken natuurlijk, maar bedoeld in de zin dat er ook voor hun categorie een toegesneden en passende benadering voor het managen van strategische veranderingsprocessen zou moeten zijn. 

Vanwege het hierboven geschetste dilemma is het momenteel voor de MGO-manager vaak veel doe-het-zelf werk, onzeker laverend tussen een pragmatische, gezond verstand aanpak en experimenten met professionele benaderingen. Dat moet en kan anders.

Vijf gerichte invalshoeken

In mijn boek “Strategie in het echt, veranderingsmanagement in middelgrote organisaties”  doe ik een poging hieraan een bijdrage te leveren. Langs vijf invalshoeken wordt in dit boek getracht aan te sluiten bij het specifieke karakter van de MGO.

Ten eerste wordt getracht de onderwerpen te benaderen vanuit het perspectief van de manager zelf. Bijna alle literatuur over strategie en beleid wordt geschreven door wetenschappers of consultants. Beide groepen ontberen vrijwel per definitie de specifieke praktische achtergrond en ervaring die zo kenmerkend zijn voor de doorsnee MGO-manager. In dit boek gebruik ik mijn dertigjarige ervaring als manager in een breed scala van diverse strategische en operationele situaties om vooral ook die invalshoeken een plaats te kunnen geven. 

Een tweede specifiek aspect van dit boek betreft de in het algemeen beperkte beschikbaarheid van inhoudelijke kennis over de aard van veranderingsprocessen van MGO’s. Nagenoeg alle literatuur over dit onderwerp gaat over grotere multinationale ondernemingen. De omvang en de reikwijdte van de strategische thema’s van deze organisaties wijken wezenlijk af van de kleinschaligere werkelijkheid van de MGO. Het is daarom vaak moeilijk geschikte blauwdrukken te vinden die goed aansluiten op de alledaagse praktijk van de MGO. De in dit boek gepresenteerde methodiek tracht hiervoor een oplossing te bieden door de diverse thema’s op de geschikte schaalgrootte te benaderen.

Een derde invalshoek waarmee getracht wordt aan te sluiten bij de specifieke situatie van de MGO is de gebruikte terminologie. In de literatuur over strategie en organisatie is in de loop der jaren een stortvloed aan methoden en modellen ontstaan met de daarbij behorende wildgroei aan termen. De in dit boek gebruikte theorieën en begrippen zijn zorgvuldig geselecteerd en hebben aantoonbaar de tand des tijds doorstaan. 

Een vierde en wellicht de meest belangrijke karakteristiek van het boek is de praktische aansluiting van de verschillende onderdelen. Alle gepresenteerde modellen en methoden berusten op dezelfde theoretische basis en zijn ontworpen met een zo hoog mogelijke onderlinge consistentie. De gehanteerde theorieën worden vrij compact behandeld met als primair doel de praktische toepassing zo effectief mogelijk te maken.

En ‘last but not least’: elk onderdeel wordt gelardeerd met de spannende belevenissen van het management en de medewerkers van het fictieve bedrijf Vormaat BV. Hiermee wordt getracht de materie wat te verlichten, maar zeker ook om zo concreet mogelijk zichtbaar te maken hoe strategische veranderingen zich daadwerkelijk in de alledaagse praktijk kunnen ontwikkelen.

Van harte aanbevolen!

Jack van der Werf
www.jpdw.nl

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *